คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม|Faculty of Environment and Resource Studies Mahasarakham University
เมื่อวันที่ 1 กันยายน 2569 ที่ผ่านมา คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม โดย ดร.ธายุกร พระบำรุง อาจารย์หลักสูตรหลักสูตรสาขาวิชาเทคโนโลยีสิ่งแวดล้อม/ผู้อำนวยการหน่วยปฏิบัติการวิจัยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การบรรเทา และการปรับตัว ได้ร่วมเป็นวิทยากรชี้แจงแนวทางการดำเนินงานภายใต้ โครงการตรวจวัดและวิเคราะห์คุณภาพน้ำในแหล่งน้ำธรรมชาติ ภายในเขตเทศบาลเมืองมหาสารคาม ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ซึ่งดำเนินงานภายใต้วงเงิน 86,000 บาท ตามขอบเขตงานที่เทศบาลเมืองมหาสารคามกำหนด
กิจกรรมครั้งนี้เป็นการชี้แจงแนวทางการดำเนินงานก่อนการลงพื้นที่จริง โดยบูรณาการกับการเรียนการสอนของนิสิตระดับปริญญาตรี รายวิชา 1705372 ระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์สำหรับงานเทคโนโลยีสิ่งแวดล้อม หลักสูตรสาขาวิชาเทคโนโลยีสิ่งแวดล้อม ปีการศึกษา 1/2569 จำนวน 20 คน เพื่อให้นิสิตได้เรียนรู้จากงานจริง ฝึกทักษะการสำรวจแหล่งน้ำ การตรวจวัดคุณภาพน้ำเบื้องต้น การสังเกตสภาพแวดล้อม การสัมภาษณ์ข้อมูลชุมชน และการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพื้นที่
โครงการนี้ ครอบคลุมการดำเนินงานกับแหล่งน้ำในเขตเทศบาลเมืองมหาสารคาม จำนวน 12 แห่ง โดยมุ่งสร้างฐานข้อมูลแหล่งน้ำเมืองที่สามารถนำไปใช้สนับสนุนการเฝ้าระวัง การฟื้นฟู และการบริหารจัดการน้ำระดับชุมชน รวมถึงการเชื่อมโยงข้อมูลสู่การจัดทำข้อเสนอเพื่อบรรจุประเด็นแหล่งน้ำในแผนพัฒนาชุมชนต่อไป
สาระสำคัญของการชี้แจง เน้นให้ผู้เข้าร่วมเห็นว่า แหล่งน้ำเมืองไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่รับน้ำหรือระบายน้ำเท่านั้น แต่ยังเป็นทรัพยากรร่วมของชุมชนที่เกี่ยวข้องกับคุณภาพสิ่งแวดล้อม สุขภาวะ ระบบนิเวศ ความทรงจำของพื้นที่ และความสามารถของเมืองในการรับมือกับความเสี่ยงด้านน้ำ น้ำท่วม น้ำเสีย และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ทั้งนี้ ได้อธิบายแนวทางการเก็บข้อมูลภาคสนามอย่างเป็นระบบ ทั้งการตรวจวัดคุณภาพน้ำเบื้องต้น ได้แก่ อุณหภูมิ pH DO EC และ TDS การสังเกตสี กลิ่น ความขุ่น ฟอง คราบน้ำมัน ขยะ วัชพืช สัตว์น้ำและร่องรอยสัตว์น้ำ จุดน้ำเข้า–ออก รวมถึงการใช้ข้อมูลระบบร่องน้ำ ระบบระบายน้ำ ทิศทางการไหล พื้นที่ลุ่มต่ำ และการใช้ประโยชน์ที่ดินรอบแหล่งน้ำ เพื่อประกอบการประเมินแหล่งกำเนิดที่เป็นไปได้และจุดเฝ้าระวังในระดับพื้นที่
นอกจากนี้ โครงการ ยังให้ความสำคัญกับการเตรียมความพร้อมของนิสิตก่อนลงพื้นที่จริง โดยมีการออกแบบสถานการณ์จำลอง เพื่อฝึกทักษะการสำรวจ การตรวจวัด การสังเกต การสัมภาษณ์ และการตีความข้อมูลอย่างระมัดระวัง เพื่อให้ข้อมูลที่ได้มีความน่าเชื่อถือ ปลอดภัย มีจริยธรรม และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ต่อในการจัดทำข้อเสนอเชิงพื้นที่ได้
ภายหลังการเก็บข้อมูลจริง โครงการ จะสรุปผลการดำเนินงานเพิ่มเติมในประเด็นสำคัญ ได้แก่ ผลการตรวจวัดคุณภาพน้ำเบื้องต้น ประเด็นที่พบจากการสำรวจ สภาพแวดล้อมโดยรอบแหล่งน้ำ จุดเฝ้าระวัง และข้อเสนอจากชุมชนหรือแนวทางดำเนินการต่อ
หัวใจสำคัญของโครงการ คือ “การตรวจวัดน้ำบอกสถานะ ณ วันที่ตรวจ แต่การเฝ้าระวังของชุมชนช่วยดูแลแหล่งน้ำได้ทุกวัน” การดำเนินงานครั้งนี้ สะท้อนบทบาทของมหาวิทยาลัยในการใช้ความรู้ทางวิชาการสนับสนุนการพัฒนาท้องถิ่น โดยให้นิสิตได้เรียนรู้จากพื้นที่จริง ขณะที่เทศบาลและชุมชน จะได้รับข้อมูลที่สามารถนำไปใช้ประกอบการวางแผน ดูแล และบริหารจัดการแหล่งน้ำเมืองมหาสารคามได้อย่างเป็นรูปธรรม
ภาพและข่าว : คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มมส / ดร.ธายุกร พระบำรุง
เผยแพร่โดย : ชลทิตย์ สีเทา
ณ วันที่ : 7 กันยายน 2569
