คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม|Faculty of Environment and Resource Studies Mahasarakham University
เมื่อวันวันที่ 16–21 เมษายน 2569 ที่ผ่านมา หน่วยปฏิบัติการวิจัยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การบรรเทา และการปรับตัว (CMARE) คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ได้ดำเนินงาน จัดจ้างถอดองค์ความรู้ผลงานรางวัลลูกโลกสีเขียว ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง ภายใต้หัวข้อ “การจัดการองค์ความรู้เชิงพื้นที่เพื่อเสริมสร้างศักยภาพนักวิจัยชุมชนและสนับสนุนการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ กรณีศึกษาตำบลกุดเสลา จังหวัดศรีสะเกษ” ณ ห้องประชุมองค์การบริหารส่วนตำบลกุดเสลา
จังหวัดศรีสะเกษ
การดำเนินงานครั้งนี้ มุ่งเน้นการรวบรวม วิเคราะห์ และคืนข้อมูลให้กับชุมชน โดยบูรณาการ ข้อมูลเชิงพื้นที่ ข้อมูลภาคสนาม และองค์ความรู้จากคนในพื้นที่ เพื่อสะท้อนสถานะของตำบลกุดเสลาอย่างเป็นระบบ ทั้งด้านป่า แหล่งน้ำ พื้นที่ชุ่มน้ำ ดิน คุณภาพน้ำ คุณภาพอากาศ การใช้ประโยชน์ที่ดิน ความเสี่ยงจากภัยแล้ง น้ำท่วมซ้ำซาก และศักยภาพของชุมชนในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ
ผลการดำเนินงานสะท้อนให้เห็นว่า กุดเสลา เป็นพื้นที่ที่มีทุนธรรมชาติและทุนทางสังคมเข้มแข็ง มีป่าชุมชน บึงระนาม กุด ห้วย หนอง และพื้นที่ชุ่มน้ำ เป็นฐานสำคัญของอาหาร น้ำ วิถีชีวิต วัฒนธรรม และการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ขณะเดียวกัน พื้นที่ยังเผชิญความเสี่ยงทั้งภัยแล้งและน้ำท่วมซ้ำซากในพื้นที่เดียวกัน จึงจำเป็นต้องใช้ข้อมูลดิน น้ำ ป่า พื้นที่เสี่ยง และการใช้ประโยชน์ที่ดิน มาวางแผนพัฒนาพื้นที่อย่างเชื่อมโยงและยั่งยืน และพื้นที่นี้ได้รับรางวัลลูกโลกสีเขียว ประเภทสิปปนนท์ เกตุทัต ครั้งที่ 24 ซึ่งจะรับมอบรางวัลในเดือนมิถุนายน 2569 ที่จะถึงนี้
การดำเนินงานดังกล่าว ขับเคลื่อนโดยหน่วยปฏิบัติการวิจัยฯ ร่วมกับคณะกรรมการสถาบันลูกโลกสีเขียว ภาคอีสานตอนล่าง ได้แก่ คุณประมวล มาลัย คุณพีรชัย วงษ์เลิศ ผู้ช่วยศาสตราจารย์สมชาย นิลอาธิ และคุณวิทยา ภูมิพันธ์ ในฐานะ นักวิจัยพี่เลี้ยง ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการร่วมเรียนรู้ รับฟัง วิเคราะห์ และสังเคราะห์บทเรียนจากพื้นที่ เพื่อยกระดับองค์ความรู้ของชุมชนให้สามารถสื่อสาร ขยายผล และเชื่อมโยงกับการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ การปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติได้อย่างเป็นระบบ
การดำเนินงานภาคสนามและการจัดการข้อมูลได้รับการสนับสนุนจากคณะนักวิจัยและผู้ช่วยวิจัย ประกอบด้วย นางสาวศรัญญา มูลจันทร์ นักวิจัยผู้ช่วย นางสาวกนกทิพย์ จงผสม นักวิจัยผู้ช่วย นายกันตพงศ์ ยอดเพชร นิสิตผู้ช่วยวิจัย และนายชินวัฒน์ คะมา นิสิตผู้ช่วยวิจัย จากวิทยาลัยการเมืองการปกครอง ซึ่งมีส่วนร่วมในการเก็บรวบรวมข้อมูล เรียนรู้บริบทพื้นที่ ประสานงานกับชุมชน และสนับสนุนการสื่อสารองค์ความรู้ เพื่อเชื่อมโยงบทเรียนของชุมชนกับการพัฒนาท้องถิ่นและการตัดสินใจเชิงนโยบาย
หัวใจสำคัญของงานครั้งนี้ คือ การทำให้ “ความรู้ของชุมชน” กลายเป็น “พลังของข้อมูล” ที่สามารถนำไปใช้วางแผนอนาคตของพื้นที่ได้จริง จากประสบการณ์ของคนในพื้นที่ สู่ฐานข้อมูลเชิงประจักษ์ จากรางวัลลูกโลกสีเขียว สู่กระบวนการเรียนรู้ร่วม และจากชุมชนเข้มแข็ง สู่พื้นที่ต้นแบบด้านการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ การใช้ธรรมชาติเป็นฐาน และการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หน่วยปฏิบัติการวิจัยฯ เชื่อว่า กุดเสลาไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่ที่มีทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ แต่เป็นพื้นที่ที่มี “ความรู้ ความร่วมมือ และพลังของชุมชน” ซึ่งสามารถต่อยอดสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนได้อย่างแท้จริง โดยสามารถดาวน์โหลดเพลง ซึ่งเป็นบทความสื่อสารของโครงการ ได้ที่ https://drive.google.com/drive/folders/1eJA3gLv0rDr1jVnrD48-Ls8TOaRjpxbQ
ภาพและข่าว : คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์/ ดร.ธายุกร พระบำรุง
เผยแพร่โดย : ชลทิตย์ สีเทา
ณ วันที่ : 12 พฤษภาคม 2569
